BatteryHubOnline

ชาร์จรถยนต์ไฟฟ้าถึงกี่เปอร์เซ็นต์ดี ทำไมแบตแต่ละชนิดคำแนะนำไม่เหมือนกัน

ชาร์จรถยนต์ไฟฟ้าถึงกี่เปอร์เซ็นต์ดี ทำไมแบตแต่ละชนิดคำแนะนำไม่เหมือนกัน
ที่มา: Wikimedia Commons

กฎ “อย่าชาร์จรถไฟฟ้าให้เต็มร้อย” ที่ส่งต่อกันในกลุ่มผู้ใช้รถ ไม่ได้ผิด แต่ก็ไม่ได้ถูกกับรถทุกคัน เพราะแบตเตอรี่ลิเธียมที่ใช้ในรถยนต์ไฟฟ้ามีหลายเคมี และแต่ละเคมีชอบการชาร์จคนละแบบ คำแนะนำที่ดีที่สุดสำหรับรถคันหนึ่ง อาจเป็นนิสัยที่ไม่ค่อยเหมาะกับอีกคัน

เพื่อให้เห็นภาพ ลองดูเรื่องของเจ้าของรถคนหนึ่ง ซึ่งเป็นตัวอย่างสมมติที่เรียบเรียงจากคำถามที่ช่างและพนักงานศูนย์ได้ยินกันบ่อย

ตัวอย่าง: ตั้งไว้ 80 เปอร์เซ็นต์ทุกคืน แต่ตัวเลขบนจอเริ่มเพี้ยน

สมมติว่าคุณเอซื้อรถยนต์ไฟฟ้าคันแรก และอ่านเจอในโซเชียลว่าการชาร์จไว้ที่ราว 80 เปอร์เซ็นต์ช่วยถนอมแบต เขาจึงตั้งเพดานไว้แบบนั้นตั้งแต่วันแรก ไม่เคยชาร์จเต็มเลยสักครั้ง

ผ่านไปหลายเดือน คุณเอเริ่มสังเกตว่าเปอร์เซ็นต์บนจอไม่ค่อยตรงกับระยะที่ขับได้จริง บางวันตัวเลขค้างอยู่นานแล้วจู่ๆ ก็ลดลงฮวบ ทำให้กะระยะเดินทางยาก เมื่อไปถามศูนย์บริการจึงได้รู้ว่ารถของเขาใช้แบตเตอรี่ชนิด LFP และคู่มือแนะนำให้ชาร์จเต็มเป็นระยะ

ทำไมแบต LFP ถึงต้องชาร์จเต็มบ้าง

แบตเตอรี่ LFP (ลิเธียมไอรอนฟอสเฟต) มีแรงดันไฟที่ค่อนข้างคงที่ตลอดช่วงกลางของการใช้งาน ระบบจัดการแบตเตอรี่ของรถจึงเดาเปอร์เซ็นต์ที่เหลือจากแรงดันได้ยาก วิธีที่ระบบใช้ปรับตัวเลขให้แม่นขึ้นคือรอให้แบตชาร์จจนเต็ม ซึ่งเป็นจุดอ้างอิงที่ชัดเจน

ถ้าไม่เคยชาร์จเต็มเลย ระบบก็ไม่มีโอกาสตั้งค่าใหม่ ตัวเลขจึงคลาดเคลื่อนสะสมไปเรื่อยๆ อย่างที่คุณเอเจอ ผู้ผลิตรถที่ใช้แบตชนิดนี้หลายรายจึงแนะนำให้ชาร์จถึงเต็มเป็นประจำตามรอบที่ระบุในคู่มือ

แบตกลุ่มนิกเกิลชอบอยู่ช่วงกลางมากกว่า

อีกฝั่งหนึ่งคือแบตเตอรี่กลุ่มที่มีนิกเกิลเป็นส่วนประกอบหลัก เช่น NMC แบตแบบนี้เก็บพลังงานได้มากในน้ำหนักเท่ากัน แต่จะเสื่อมเร็วขึ้นถ้าถูกปล่อยไว้ที่ระดับเต็มนานๆ โดยเฉพาะเมื่อรถจอดตากแดด คำแนะนำทั่วไปของรถกลุ่มนี้จึงเป็นการตั้งเพดานชาร์จประจำวันให้ต่ำกว่าเต็ม แล้วชาร์จเต็มเฉพาะก่อนเดินทางไกล และออกเดินทางไม่นานหลังชาร์จเสร็จ

ความต่างของสองเคมีนี้ยังมีอีกหลายด้าน ทั้งน้ำหนัก ความทนทาน และระยะทางวิ่ง ใครกำลังเลือกรถหรืออยากรู้ว่าแบตในรถตัวเองอยู่ฝั่งไหน อ่านต่อได้ที่บทเปรียบเทียบจุดเด่นจุดด้อยของแบต LFP และ NMC แต่ไม่ว่าจะเป็นชนิดไหน ตัวเลขที่ควรยึดคือตัวเลขในคู่มือของผู้ผลิตรถคันนั้น ไม่ใช่ตัวเลขจากรถคันอื่น

ดูอย่างไรว่ารถของเราใช้แบตชนิดไหน

วิธีที่ง่ายที่สุดคือเปิดคู่มือหรือแอปของรถ หลายรุ่นแสดงคำแนะนำเรื่องระดับชาร์จไว้ในหน้าตั้งค่าการชาร์จโดยตรง บางรุ่นระบุชนิดแบตไว้ในเอกสารสเปก ถ้ายังไม่แน่ใจ ให้ถามศูนย์บริการด้วยคำถามง่ายๆ ว่า “รถคันนี้ควรตั้งเพดานชาร์จประจำวันเท่าไร และควรชาร์จเต็มบ่อยแค่ไหน”

นิสัยที่ใช้ได้กับแบตทุกชนิด

แม้คำแนะนำเรื่องเปอร์เซ็นต์จะต่างกัน แต่มีนิสัยหลายอย่างที่ช่วยแบตได้เหมือนกัน

คนที่ชาร์จที่บ้านเป็นหลักจะตั้งเพดานชาร์จได้สะดวกที่สุด แต่ก่อนติดตั้งควรเช็กว่ามิเตอร์และสายไฟในบ้านพร้อมรับเครื่องชาร์จแล้วหรือยัง และถ้าอยากรู้ว่าการชาร์จเต็มกับชาร์จแค่บางส่วนต่างกันเท่าไรในบิล ก็ลองคำนวณค่าไฟจากหน่วยที่ชาร์จเข้าแบตจริง

เรื่องที่เปอร์เซ็นต์ชาร์จช่วยไม่ได้

การตั้งเพดานชาร์จให้เหมาะช่วยชะลอการเสื่อมของเซลล์แบตเตอรี่ แต่ไม่ได้ทำให้แบตเบาลงหรือลดภาระของชิ้นส่วนอื่นในรถ แบตแพ็กใหญ่ยังคงกดน้ำหนักลงบนยางและช่วงล่างเท่าเดิม ซึ่งเป็นเหตุผลที่เจ้าของรถยนต์ไฟฟ้าควรใส่ใจลมยางและโช้คอัพของรถที่หนักกว่ารถทั่วไป ควบคู่ไปด้วย ส่วนกรณีของคุณเอ หลังจากชาร์จเต็มตามรอบที่คู่มือแนะนำได้ไม่กี่ครั้ง ตัวเลขบนจอก็กลับมาสอดคล้องกับระยะทางที่ขับได้จริง