BatteryHubOnline

ซื้อแบตเตอรี่เก็บไว้ล่วงหน้า เก็บอย่างไรไม่ให้เสื่อมก่อนใช้

ซื้อแบตเตอรี่เก็บไว้ล่วงหน้า เก็บอย่างไรไม่ให้เสื่อมก่อนใช้
ที่มา: Wikimedia Commons

เคยหยิบพาวเวอร์แบงก์ที่ลืมไว้ในลิ้นชักหลายเดือนออกมาแล้วพบว่าไฟเหลือน้อยกว่าที่คิดไหม แบตเตอรี่รถยนต์ลูกใหม่ที่ยังไม่ได้ติดตั้งก็เป็นแบบเดียวกัน ต่อให้ไม่มีใครต่อสายใช้ ไฟข้างในก็ค่อยๆ ลดลงเองทุกวัน ช่างเรียกอาการนี้ว่าการคายประจุเอง

ความต่างอยู่ตรงที่พาวเวอร์แบงก์ไฟหมดแล้วชาร์จใหม่ก็กลับมาใช้ได้ แต่แบตตะกั่ว-กรดที่ถูกปล่อยให้ไฟต่ำนานๆ จะเกิดผลึกตะกั่วซัลเฟตเกาะแผ่นธาตุจนแข็ง ชาร์จเท่าไรก็ไม่กลับมาเต็มเหมือนเดิม แบตที่ซื้อตุนไว้เผื่อฉุกเฉินจึงอาจกลายเป็นแบตเสื่อมก่อนได้ใช้งานจริง ถ้าเก็บไม่ถูกวิธี

ประเด็นของบทนี้คือแบตลูกใหม่ที่ยังไม่ได้ติดตั้ง ไม่ใช่แบตที่อยู่ในรถซึ่งจอดทิ้งไว้นาน สองกรณีนี้ดูแลต่างกัน

ก่อนเก็บ: เริ่มจากแบตที่สดและไฟเต็ม

จุดตั้งต้นสำคัญที่สุด แบตที่ผลิตมานานแล้วก็ผ่านการคายประจุเองมาตั้งแต่อยู่บนชั้นวางร้าน ก่อนจ่ายเงินให้ดูรหัสวันผลิตบนตัวแบต ถ้าอ่านไม่ออกให้ถามร้านว่ารหัสนั้นหมายถึงเดือนและปีไหน แล้วเลือกล็อตที่ใหม่ที่สุดเท่าที่มี

ขอให้ร้านวัดแรงดันหรือทดสอบด้วยเครื่องให้ดูต่อหน้า ถ้าไฟไม่เต็มให้ร้านชาร์จก่อนส่งมอบ จดวันที่ซื้อและค่าที่วัดได้ไว้บนสติกเกอร์แปะข้างกล่องหรือในโทรศัพท์ จะได้รู้ว่าเก็บมานานแค่ไหนแล้ว

ฝาครอบขั้วพลาสติกที่ติดมากับแบตใหม่อย่าทิ้ง มันช่วยกันไม่ให้ของที่เป็นโลหะไปพาดขั้วบวกกับขั้วลบจนเกิดการลัดวงจร ถ้าไม่แน่ใจว่าจะได้ใช้เมื่อไหร่ การซื้อใกล้วันที่ต้องใช้จริงยังเป็นทางเลือกที่ดีกว่าซื้อตุนไว้นานๆ

ระหว่างเก็บ: ที่เย็น แห้ง และหมั่นเปิดดู

ความร้อนเร่งการคายประจุเอง เมืองไทยจึงยิ่งต้องระวัง วางแบตตั้งตรงในที่ร่ม แห้ง อากาศถ่ายเท ห่างจากแดดที่ส่องผ่านหน้าต่างและห่างจากเครื่องยนต์หรือเครื่องปั่นไฟ วางบนชั้นหรือแผ่นไม้ที่มั่นคงก็ได้ ความเชื่อเรื่องห้ามวางบนพื้นปูนมาจากกล่องแบตยุคเก่า ที่ควรห่วงกว่าคือพื้นชื้นและฝุ่นที่ทำให้ไฟรั่วระหว่างขั้ว

อย่าวางเครื่องมือช่างหรือกุญแจไว้บนแบต อย่าซ้อนของหนักทับ และเก็บให้พ้นมือเด็ก เพราะข้างในมีกรดซัลฟิวริก ถ้าเก็บในห้องเดียวกับสิ่งที่อาจเกิดประกายไฟ ให้เว้นระยะไว้

สิ่งที่เช็กทำไมต้องเช็กประมาณเมื่อไหร่
แรงดันไฟไฟลดลงเองตามเวลาราวเดือนละครั้ง หรือตามคู่มือแบต
สภาพกล่องดูรอยร้าว บวม หรือคราบซึมทุกครั้งที่หยิบมาวัด
ความสะอาดของขั้วฝุ่นและความชื้นทำให้ไฟรั่วทุกครั้งที่หยิบมาวัด
ระดับน้ำกรด (เฉพาะแบตแบบเติมน้ำ)ระดับต่ำทำให้แผ่นธาตุโผล่พ้นน้ำกรดตามที่ผู้ผลิตแนะนำ

ถ้าแรงดันต่ำกว่าระดับที่ผู้ผลิตแบตระบุว่าไฟเต็ม ให้เติมไฟแบตลูกสำรองด้วยเครื่องชาร์จที่บ้าน ทำในที่อากาศถ่ายเท เพราะระหว่างชาร์จแบตตะกั่ว-กรดจะปล่อยก๊าซไฮโดรเจนออกมา ห้ามมีเปลวไฟหรือประกายไฟใกล้ๆ เครื่องชาร์จแบบอัจฉริยะที่มีโหมดรักษาระดับไฟช่วยได้มาก แต่ควรเลือกรุ่นที่รองรับชนิดแบตของคุณ

ของบางอย่างต้องรอตามฤดูกาล อย่างมะยงชิดจากสวนนครนายกที่มีให้กินแค่บางช่วงของปี ใครพลาดก็ต้องรอปีหน้า แบตก็มีช่วงเวลาที่ดีที่สุดของมันเหมือนกัน เพียงแต่ไม่มีใครบอกเราตรงๆ ว่ากำลังจะเลยช่วงนั้นไปแล้ว ต้องอาศัยการจดวันที่และวัดไฟเป็นระยะแทน

หลังเก็บ: ตรวจก่อนนำขึ้นรถ

วันที่จะใช้จริง ให้วัดไฟอีกครั้งและชาร์จให้เต็มก่อนติดตั้ง อย่าหวังให้ไดชาร์จของรถช่วยเติมจากไฟที่ต่ำมาก เพราะไดชาร์จออกแบบมาเพื่อรักษาระดับไฟระหว่างขับ ไม่ได้มีไว้กู้แบตที่ไฟเกือบหมด

ตรวจกล่องอีกรอบ ถ้าพบรอยบวม รอยร้าว หรือคราบกรดซึม อย่านำไปใช้ ให้ส่งคืนร้านหรือส่งรีไซเคิล ขั้วที่ขึ้นคราบขาวให้ทำความสะอาดก่อนต่อสาย

ถ้าจะลงมือสลับแบตใหม่เข้ารถเองที่บ้าน จำลำดับไว้ ถอดขั้วลบก่อน ใส่ขั้วบวกก่อน และยึดแบตให้แน่นในแท่นจะได้ไม่โยกเวลารถตกหลุม หากแบตลูกนี้ตั้งใจไว้ใช้ก่อนออกเดินทาง ควรไล่เช็กระบบไฟก่อนออกทริปยาวด้วย เพราะแบตใหม่ไม่ได้ช่วยอะไรถ้าไดชาร์จหรือสายไฟมีปัญหา

สติกเกอร์หรือรหัสวันผลิตบนแบตลูกที่ใช้อยู่ก็มีประโยชน์ ลองจดไว้ในโทรศัพท์พร้อมวันที่ติดตั้ง แค่นี้ก็พอรู้แล้วว่าควรเริ่มหาลูกใหม่เมื่อไหร่ และไม่ต้องรีบซื้อมาตุนไว้นานเกินจำเป็น